Jak oszczędzać na emeryturę – ZUS, PPK, IKE i IKZE w praktyce

Na emeryturę oszczędzasz w trzech miejscach: w ZUS (obowiązkowo), w PPK (przy etacie) i na własnych kontach IKE oraz IKZE, które dają ulgi podatkowe. Najpierw sprawdź, ile realnie da ZUS – wysokość emerytury zależy od zebranych składek i wieku przejścia, a przy B2B składki są zwykle niskie. Lukę między tym a kwotą, za którą chcesz żyć, domykasz regularnym, automatycznym przelewem, zaczętym jak najwcześniej.

Ile da ZUS – jak liczy się emerytura

Emerytura z ZUS to kapitał zebrany na koncie i subkoncie (składki z całego życia zawodowego, co roku waloryzowane, plus kapitał początkowy za pracę przed 1999 r.) podzielony przez średnie dalsze trwanie życia w miesiącach. Ten dzielnik co roku od 1 kwietnia ogłasza GUS. Według tablicy obowiązującej od 1 kwietnia 2026 r. dla 65 lat wynosi 222,7 miesiąca, a dla 60 lat – 268,9 miesiąca.

Na przykładzie: kapitał 600 000 zł przy przejściu na emeryturę w wieku 65 lat daje ok. 2 694 zł brutto miesięcznie, a w wieku 60 lat – ok. 2 231 zł. Każdy rok pracy dłużej podnosi emeryturę dwa razy: dochodzą składki i maleje dzielnik. Kapitał rośnie też dzięki waloryzacji – w ostatniej corocznej waloryzacji (od 1 czerwca 2026 r.) składki na koncie wzrosły o 9,81%.

Powszechny wiek emerytalny to 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Jeśli masz co najmniej 20 lat (kobiety) lub 25 lat (mężczyźni) okresów składkowych i nieskładkowych, ZUS dopłaci do najniższej emerytury – od 1 marca 2026 r. to 1 978,49 zł brutto. Swoją prognozę znajdziesz w informacji o stanie konta w PUE ZUS.

Dlaczego przy B2B emerytura z ZUS jest niższa

Na emeryturę idzie 19,52% podstawy składek. Na etacie podstawą jest pensja brutto, więc przy pensji ok. 10 080 zł brutto (jak u Ani z przykładu niżej) na konto co miesiąc trafia 1 968 zł. Na JDG podstawą nie jest dochód, tylko kwota umowna. Przy pełnym ZUS składka emerytalna w 2026 r. to 1 103,27 zł, na preferencyjnym ZUS 281,44 zł, a na uldze na start 0 zł.

To oznacza, że przedsiębiorca z wysoką fakturą może odkładać w ZUS mniej niż jego partner na zwykłym etacie. Niższy ZUS daje więcej pieniędzy dziś, ale różnica powinna częściowo trafiać na własną emeryturę – inaczej jest tylko pożyczką od siebie z przyszłości. Ile odkładać na podatki i składki z faktury, pokaże kalkulator JDG.

Mały ZUS to nie oszczędność, tylko odroczony koszt. Rachunek przychodzi w dniu pierwszej emerytury.

Trzy filary: ZUS, PPK, IKE i IKZE

Poza ZUS masz trzy dobrowolne sposoby oszczędzania na emeryturę z przywilejami podatkowymi. Każdy działa inaczej.

PPK warto znać, bo część pieniędzy dokładają pracodawca i państwo – wypisując się, rezygnujesz z nich. Wpłata pracodawcy jest dla Ciebie przychodem, od którego płacisz PIT, a przy wcześniejszej wypłacie część dopłat przepada. IKZE opłaca się najbardziej przy wysokim podatku dziś: przy podatku liniowym 19% każde 1 000 zł wpłaty zmniejsza PIT o 190 zł. IKE jest elastyczniejsze, ale nie daje ulgi teraz. Ten poradnik nie wskazuje konkretnych produktów – IKE i IKZE prowadzą banki, domy maklerskie, TFI i ubezpieczyciele, z różnymi kosztami i ryzykiem.

Ile odkładać na emeryturę

Ile odkładać na emeryturę, policzysz w trzech krokach. Najpierw ustal kwotę, za którą chcesz żyć (w dzisiejszych złotówkach), na przykład 70% obecnych wydatków. Potem odejmij szacunek emerytury z ZUS. Różnica razy liczba miesięcy na emeryturze (dla 65 lat GUS przyjmuje 222,7 miesiąca, czyli ponad 18 lat) to kapitał, który trzeba zebrać samemu.

Najwięcej robi czas. 500 zł odkładane co miesiąc od 30. do 65. roku życia przy założeniu 2% rocznie ponad inflację daje ok. 303 774 zł w dzisiejszych złotówkach. Ta sama kwota od 45. roku życia – ok. 147 398 zł, choć wpłaciłeś tylko o 90 000 zł mniej. Jak rośnie kapitał przy innym oprocentowaniu i po podatku od zysków, pokaże kalkulator procentu składanego, a ile realnie będą warte pieniądze za 30 lat – kalkulator inflacji.

Kolejność ma znaczenie: emerytura to cel długi, więc przychodzi po poduszce i spłacie drogich długów. Jak ułożyć cele w budżecie, opisujemy w poradniku ile odkładać z wypłaty, a gdy na emeryturę nie zostaje ani złotówka – w poradniku jak oszczędzać pieniądze, gdy nie ma z czego.

Przykład: rodzina 2+2

Ania i Marek mają po 38 lat. Ania pracuje na etacie za ok. 10 080 zł brutto (ok. 7 200 zł na rękę) i jest w PPK. Marek ma JDG na podatku liniowym i pełny ZUS. Poduszka jest gotowa, więc od tego roku odkładają na emeryturę.

Z własnej kieszeni odkładają ok. 1 200 zł miesięcznie, a na ich konta emerytalne trafia rocznie ok. 4 300 zł więcej (wpłata pracodawcy, dopłata państwa i zwrot podatku Marka). Zwrot podatku za IKZE, który dostaje po rocznym rozliczeniu PIT, Marek przelewa na IKE, więc ulga też pracuje na emeryturę. Ile zostaje im po tych przelewach na życie, pokaże kalkulator ile mogę wydać.

Najczęstsze błędy

• Odkładanie emerytury „na później”, aż czas przestaje pracować na Ciebie.
• Liczenie, że przy B2B ZUS da tyle, co na etacie – przy pełnym ZUS składka nie rośnie razem z fakturą.
• Wypisanie się z PPK bez policzenia, ile dopłaca pracodawca i państwo.
• Wydawanie zwrotu podatku z IKZE zamiast dołożenia go do oszczędności.
• Oszczędzanie na emeryturę przed zbudowaniem poduszki – pierwsza awaria kończy się wypłatą z konta emerytalnego i utratą ulg.